Από τη Λευκωσία της Κύπρου μας έρχεται το Σαν Έτοιμος Από Καιρό που αποτελεί μια ανεξάρτητη παραγωγή του 53χρονου συνθέτη Ευαγόρα Καραγιώργη που κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες. Ο Καραγιώργης, καθηγητής μουσικής στη μέση εκπαίδευση, με μουσικές σπουδές στις ΗΠΑ δεν είναι πιθανώς ιδιαίτερα γνωστός στο ελληνικό κοινό, καθώς οι μέχρι τώρα δουλειές του είχαν έντονο τοπικό χαρακτήρα εμπνευσμένες κατά κύριο λόγο απ’ την κυπριακή παράδοση. Η συγκεκριμένη κυκλοφορία, με ευρύτερο σίγουρα ενδιαφέρον, περιλαμβάνει οκτώ τραγούδια και πέντε ορχηστρικά κομμάτια. Το υλικό του άλμπουμ είναι γραμμένο σε διάφορες χρονικές περιόδους και το ενοποιητικό του στοιχείο αποτέλεσε η ενορχήστρωση, αφού όλα τα κομμάτια είναι διασκευασμένα για πιάνο και ωραία παιγμένα απ’ τον πιανίστα Μανώλη Νεοφύτου. Η επιλογή αυτή υπήρξε νομίζω ευεργετική για το υλικό και ιδιαιτέρως για τις μελοποιήσεις στις οποίες ο λόγος αναδείχθηκε με άψογο τρόπο.

Ιδιαίτερα αξίζει να σταθούμε στις μελοποιήσεις των δύο γνωστών ποιημάτων του Καβάφη “Η Πόλις” και “Απολείπειν Ο Θεός Αντώνιον”, με τα οποία έχουν στο παρελθόν «αναμετρηθεί» κι άλλοι –σημαντικοί- συνθέτες (Μούτσης και με τα δύο, Μικρούτσικος & Παπαδημητρίου μόνο με το πρώτο κ.α.) με λιγότερο πετυχημένα, τολμώ να πω, αποτελέσματα. Ο Καραγιώργης έχτισε τις μελωδίες του με προσοχή επάνω στους στίχους των ποιημάτων δίχως να αλλάξει το παραμικρό στη δομή των ποιημάτων, σεβόμενος στο έπακρο ακόμα και τη στίξη. Αυτή η σχολαστική προσέγγιση όχι μόνο δε λειτούργησε αρνητικά (ως στείρος ακαδημαϊσμός) αλλά αντίθετα, δίνοντας στο λόγο τον πρωτεύοντα ρόλο, χάρισε την αμεσότητα που χρειαζόταν για να αποδοθούν τα νοήματα των ποιημάτων. Σ’ αυτό συνέβαλαν βέβαια και η λιτότητα της ενορχήστρωσης (για την οποία ήδη κάναμε λόγο) αλλά και η εκφραστικότατη ερμηνεία του Ανδρέα Καρακότα που ασφαλώς δίνει μια πιο συναισθηματική, παρά εγκεφαλική, διάσταση στα συγκεκριμένα ποιήματα.

Από κει και πέρα τα υπόλοιπα τραγούδια κινούνται σε παρόμοιο ύφος με το λυρισμό και τη μελωδικότητα να τα χαρακτηρίζει. Η “Άγια Τράπεζα” –ένα τραγούδι που γράφτηκε το 1976- πάνω σ’ ένα ποίημα του Γιώργου Δροσίνη, χωρίς να εντυπωσιάζει, ακούγεται αρκετά ευχάριστα και αποδίδει, παρά το κάπως παρωχημένο θέμα του, σωστά την απαιτούμενη συγκίνηση. Πρωτότυπη και με καλή πραγμάτωση η ιδέα της μελοποίησης δύο αποσπασμάτων παρμένα από αρχαίες επιτύμβιες στήλες, ενώ στα τελευταία τρία τραγούδια εμφανίζεται και το κυπριακό στοιχείο τόσο ως προς τη γλώσσα (με τις μελοποιήσεις δύο ποιημάτων Κύπριων ποιητών) όσο και θεματικά, με την πίκρα για τις χαμένες τους πατρίδες να είναι ακόμα υπαρκτή. Ασφαλώς εδώ η χρήση της αρχαίας γλώσσας αλλά και της κυπριακής διαλέκτου δυσκολεύει κάπως την επικοινωνία με τον ακροατή, χωρίς να αποτελεί βέβαια και κανένα ανυπέρβλητο εμπόδιο. Οι επιλογές των τραγουδιστών υπήρξαν κι εδώ καίριες κι επιτυχημένες. Ο Αλέξης Αναστασίου και η Παυλίνα Κωνσταντοπούλου που διαθέτουν σωστές και ταιριαστές μεταξύ τους  φωνές έδωσαν στα τραγούδια όμορφες ερμηνείες.

Τα πέντε ορχηστρικά κομμάτια που κλείνουν τον δίσκο χαρακτηρίζονται απ’ τον ίδιο τον συνθέτη ως «μονοστινάτι», όρος που αποτελεί έναν εμφατικό μετασχηματισμό του ιταλικού «οστινάτο» και που θα μπορούσαμε να το περιγράψουμε σαν ένα επαναλαμβανόμενο μουσικό μοτίβο. Ενδιαφέρουσες κι απαιτητικές οπωσδήποτε συνθέσεις που εφορμούν από λαϊκές μελωδίες και που ο Καραγιώργης «δουλεύει» απ’ το 1990. Τέλος θα ήταν παράλειψη να μη γίνει αναφορά στην έξοχη αισθητική της έκδοσης. Μια χαρτονένια συσκευασία που περιέχει το cd κι ένα σύνολο από κάρτες που η καθεμία έχει πληροφορίες για κάθε κομμάτι ξεχωριστά, τους στίχους και όμορφα σκίτσα (του ίδιου του συνθέτη) δίνουν όλα μαζί μια υπέροχη αίσθηση χειροποίητου και συμπληρώνουν επάξια το πολύ καλό μουσικό αποτέλεσμα.

Κείμενο: Αλέξης Βούκαλης
Πρώτη δημοσίευση: 01 Φεβρουαρίου 2010, στο avopolis.gr

The post Ευαγόρας Καραγιώργης – Σαν Έτοιμος Από Καιρό appeared first on Here And Now.

Το παραπάνω απόσπασμα από ποίημα του Ηλία Πετρόπουλου (από την ποιητική συλλογή "Ποτέ Και Τίποτα", εκδ. Νεφέλη) που γράφτηκε για τα δεκάχρονα του θανάτου του ποιητή, λογοτέχνη και μεταφραστή Άρη Αλεξάνδρου, συνοψίζει με τον καλύτερο τρόπο δύο σημαντικά στοιχεία: αφενός ότι ο Αλεξάνδρου με το μικρό σε όγκο, αλλά μεγάλο σε αξία έργο ήταν και, μάλλον, παραμένει άγνωστος στο ευρύ κοινό (και πολύ περισσότερο στους νέους) και αφετέρου ότι παρόλη την ξεκάθαρη αριστερή πολιτική του τοποθέτηση, ο Αλεξάνδρου ουδέποτε υπήρξε «εκλεκτός» καμίας πολιτικής παράταξης. Σε μεγάλο βαθμό γι' αυτούς τους δύο λόγους η ποίηση του Αλεξάνδρου δε γνώρισε ούτε πολλές μελοποιήσεις, ακόμα και την εποχή που αυτές γινόντουσαν σωρηδόν. Μόνο ο Μιχάλης Γρηγορίου με τα «Ανεπίδοτα Γράμματά» του επιχείρησε κάτι τέτοιο, το 1977.

Ο Μιχάλης Λουκοβίκας, για να έρθουμε στο προκείμενο, στα τριαντάχρονα πλέον του θανάτου του ποιητή έρχεται σε μια εποχή που ευνοεί πολύ λιγότερο τη μελοποίηση ποιημάτων (και δη των πολιτικών) να παρουσιάσει ένα album με τίτλο «Το Χρυσάφι Του Ουρανού», που περιέχει τραγούδια βασισμένα στην ποίηση του Αλεξάνδρου. Ο Λουκοβίκας έκανε σαφέστατα μια πολύ καλή δουλειά είτε χρησιμοποιώντας κάποια ποιήματα αυτούσια, είτε επιλέγοντας κάποια χαρακτηριστικά αποσπάσματα, είτε συνδυάζοντας -με επιτυχία- στίχους από διαφορετικά ποιήματα ή ακόμα και διασκευάζοντας κάποιους στίχους για να δημιουργήσει τραγούδια που να ακούγονται ολοκληρωμένα και να διατηρούν ταυτόχρονα αυτούσιο το πνεύμα της ποίησης του Αλεξάνδρου. Όλα αυτά δε, με τρόπο που φανερώνει αγάπη και βαθιά γνώση του έργου του ποιητή.

Το σημαντικότερο όμως επίτευγμα του Λουκοβίκα στο παρόν album είναι ότι δεν αρκέστηκε στο να μελοποιήσει ξερά τους στίχους, «περιγράφοντάς» τους, αλλά κατάφερε η μουσική του (ένας συνδυασμός δυτικότροπων και παραδοσιακών επιρροών) να στέκεται ισάξια πλάι στον λόγο του ποιητή και να «αναπνέει» ακόμα και χωρίς αυτόν. Για να το επιτύχει αυτό χρειάστηκε φυσικά τη συμβολή των τριάντα και πλέον σπουδαίων μουσικών που συμμετείχαν στο album. Ενδεικτικά μόνο ας αναφέρουμε τον Γιώργο Ανδρέου, τον Μανώλη Ανδρουλιδάκη, τον Μάνο Αχαλινωτόπουλο, τον Κώστα Θεοδώρου, τον Δημήτρη Μπασλάμ και τον Ross Daly. Επιτυχημένη επίσης η επιλογή των τραγουδιστών με τον πολύ καλό Ανδρέα Καρακότα και την Ελένη Τσαλιγοπούλου, η οποία μετά από καιρό εδώ αναδεικνύει τις εκφραστικές της δυνατότητες με εξαίρετο τρόπο, όπως π.χ. στο "Νανούρισμα" (αξίζει να σημειωθεί ότι το συγκεκριμένο τραγούδι ξεχωρίζει επίσης για την πρωτότυπη δομή του, αφού χωρίζεται σε έξι διαφορετικά μέρη, και την επιτυχημένη εναλλαγή ρυθμών και ενορχήστρωσης). Θετική, τέλος, και  η συμβολή του συνθέτη στο τραγούδι και σε κάποιες απαγγελίες.

Ασφαλώς πρέπει να παραδεχτούμε ότι το όλο εγχείρημα μοιάζει λίγο παράταιρο στη σημερινή εποχή και αποτελεί ένα στοίχημα αν και κατά πόσο θα αγγίξει θεματικά τους νεότερους ακροατές. Όπως και να 'χει, «Το Χρυσάφι Του Ουρανού» δεν παύει να είναι μια πολύ αξιόλογη δουλειά -με ένα αντίστοιχης αισθητικής εξώφυλλο και artwork- που νομίζω ότι μπορεί να εκτιμηθεί τόσο απ' όσους είναι εξοικειωμένοι με το έργο του Αλεξάνδρου όσο κι απ' τους υπόλοιπους. Και μπορεί η παλαιότερη πεποίθηση ορισμένων ότι «το τραγούδι μπορεί να βάλει την ποίηση στο στόμα του λαού», να μοιάζει αρκετά ξεπερασμένη και προβληματική από πολλές απόψεις, ωστόσο βρίσκω πολύ θεμιτή την πρόθεση του δημιουργού το συγκεκριμένο cd να αποτελέσει ένα φόρο τιμής και (γιατί όχι;) μια ακόμα αφορμή για να γνωρίσει κανείς ή να ξαναθυμηθεί την ποίηση του Άρη Αλεξάνδρου.

Κείμενο: Αλέξης Βούκαλης
Πρώτη δημοσίευση: 31 Οκτωβρίου 2008, στο avopolis.gr

The post Μιχάλης Λουκοβίκας – Το Χρυσάφι Του Ουρανού appeared first on Here And Now.

Την Παρασκευή το βράδυ κι ενώ η αστυνομικοκρατούμενη Θεσσαλονίκη βρισκόταν προσωρινά στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος όλης της Ελλάδας λόγω της Διεθνούς Έκθεσης και όλων των συμπαραμαρτούντων αυτής, λίγο ανατολικότερα στον Δήμο Καλαμαριάς και πλάι στη θάλασσα αρκετές εκατοντάδες άνθρωποι βρέθηκαν στον εξωτερικό χώρο του κυβερνείου (ή παλατάκι όπως είναι γνωστό το πρώην βασιλικό ανάκτορο) για να τιμήσουν τον γνωστό και μη εξαιρετέο στιχουργό Μανώλη Ρασούλη. Η συναυλία-αφιέρωμα  με τίτλο “Η Θεσσαλονίκη τραγουδά Μανώλη Ρασούλη” που έκλεινε το φετινό φεστιβάλ “Παρά θίν' αλός” ήταν μια ιδέα του συνθέτη και καλλιτεχνικού διευθυντή του Πολιτιστικού Οργανισμού του Δήμου Καλαμαριάς Γιώργου Καζαντζή και ήρθε με αφορμή μια ξεχωριστή επέτειο: τα είκοσι χρόνια που κλείνει ο δημιουργός ως κάτοικος Θεσσαλονίκης.

Για όσους δεν γνωρίζουν, ο ηρακλειώτης Ρασούλης έφυγε από την Αθήνα για διάφορους, προσωπικούς και μη, λόγους το 1990 για να εγκατασταθεί μόνιμα στη Θεσσαλονίκη. Μια διαδρομή σαφώς αντίστροφη, εδώ που τα λέμε, από αυτή που ακολουθούν οι περισσότεροι καλλιτέχνες και όχι μόνο. Φιλοξενούμενος τον πρώτο καιρό του Γιάννη Αγγελάκα, άρχισε να εμφανίζεται σε διάφορες μικρές μουσικές σκηνές της πόλης όπως το Όνειρο και το Πλατώ λανσάροντας την πρωτότυπη φόρμουλα ένας στιχουργός να παρουσιάζει ο ίδιος το τραγούδια του. Πολλά συνέβησαν αυτά τα είκοσι χρόνια, η ουσία όμως είναι πως ο Ρασούλης με όπλο τους αιχμηρούς του στίχους αλλά και την ιδιότυπη και στοχευμένη σκέψη του επιχείρησε -και κατάφερε- να καταδυθεί στην ψυχή της πόλης δημιουργώντας μικρούς ιδεολογικούς και πολιτιστικούς πυρήνες ενισχύοντας με τον τρόπο του το όραμα της αποκέντρωσης.

Η συναυλία της Παρασκευής ήταν μια αφορμή για να συγκεντρωθούν πολλοί απ' τους φίλους, συνοδοιπόρους και συνεργάτες του Ρασούλη σ' αυτή την εικοσάχρονη πορεία. Η δομή του προγράμματος ήθελε τον τιμώμενο να υποδέχεται τον καθέναν απ' τους (δεκαέξι συνολικά!) καλεσμένους του επί σκηνής, παρουσιάζοντας τους όλους με εγκάρδιο τρόπο. Ο καθένας απ' τους καλεσμένους είχε επιλέξει να πει δύο ή τρία τραγούδια απ' όλο το ρεπερτόριο του στιχουργού και η γνώση τους γι' αυτό έκανε το πρόγραμμα να μοιάζει με μια ουσιαστική και καθόλου τυπική επισκόπηση του έργου του με κάποιες αναπάντεχες και άκρως εμπνευσμένες επιλογές. Αφού ο Ρασούλης καλωσόρισε τον κόσμο τραγουδώντας μόνος του το “Νιώσε Με”, ο Θωμάς Κοροβίνης ήταν ο πρώτος απ' τους καλεσμένους που ανέβηκε στη σκηνή διαβάζοντας αρχικά ένα έξοχο εγκώμιο γι' αυτόν που έδωσε σωστά το στίγμα της βραδιάς κι έπειτα τραγουδώντας το “Ρώσικά Μου Μάτια”. Στη συνέχεια ακολούθησαν κι οι υπόλοιποι αξιόλογοι τραγουδιστές: Μιχάλης Παπαζήσης, Αναστασία Μεταλληνού, Κώστας Πρατσινάκης, Κατερίνα Σιάπαντα, Δημήτρης Κεχαγιάς, Μαρία Παπανικολάου, Γιώργος Λίζος, Ελένη Φωτιάδου, Γιάννης Μήτσης, Ζωή Παπαδοπούλου, Παντελής Θεοχαρίδης, Σοφία Αβραμίδου, Ανδρέας Καρακότας, Φωτεινή Βελεσιώτου, Λιζέτα Καλημέρη. Η Μελίνα Κανά που είχε επίσης ανακοινωθεί δεν εμφανίστηκε για λόγους υγείας όπως αναφέρθηκε.

Η συναυλία κράτησε πάνω από τρεις ώρες και ακούστηκαν γύρω στα πενήντα, πασίγνωστα τα περισσότερα, τραγούδια σε μουσικές του Μάνου Λοΐζου, του Νίκου Ξυδάκη, του Χρήστου Νικολόπουλου, της Βάσως Αλαγιάννη, του Πέτρου Βαγιόπουλου κ.α. Αν θα 'πρεπε  να ξεχωρίσω μερικές στιγμές θα στεκόμουν σε κάποιες λιγότερο αβανταδόρικες επιλογές όπως στην πολύ τρυφερή ερμηνεία του Παπαζήση στην ανδρική εκδοχή του “Να 'χα Την Ξύπνια Μηχανή”, στο ακυκλοφόρητο ακόμα τραγούδι με τίτλο “Παίζει ο Μάνος Στο Πιάνο” -αφιερωμένο στον Μάνο Χατζιδάκι- με μουσική του Πέτρου Βαγιόπουλου, στο “Με Σένα Πλάι Μου” ένα ξεχασμένο τραγούδι απ' τον πρώτο δίσκο του Λεωνίδα Βελή σε μουσική του Σταύρου Κουγιουμτζή και στα δύο παραγνωρισμένα αλλά σημαντικά -το καθένα για τους λόγους του- κομμάτια που επέλεξε η Κατερίνα Σιάπαντα· το “Τραγούδι Της Αριάδνης” και το “Βασίλισσα Της Λύπης” σε μουσική του Γιώργου Γαβαλά και του Πέτρου Βαγιόπουλου αντίστοιχα. Κατά τα άλλα δε παραλήφθηκαν φυσικά τα γνωστά και αγαπημένα τραγούδια του στιχουργού από δίσκους-σταθμούς στην ελληνική δισκοργαφία όπως Τα Τραγούδια Της Χαρούλας, Η Εκδίκηση Της Γυφτιάς, Τα Δήθεν κ.α. Η συναυλία έκλεισε σε γιορτινό κλίμα με όλους σχεδόν τους τραγουδιστές να στήνουν μια χορωδία και μαζί με τον Ρασούλη αλλά και τη (συγκρατημένη ειν' η αλήθεια) συμμετοχή του κοινού να τραγουδάνε όλοι μαζί μερικά απ' τα πιο εξωστρεφή και χορευτικά τραγούδια του στιχουργού όπως το “Πότε Βούδας Πότε Κούδας” το “Ένα Κι Ένα”, ο “Υδροχόος” κ.α.

Όπως σ' όλες τις συναυλίες που σκαρώνει ο Ρασούλης όλα αυτά τα χρόνια έτσι και την Παρασκευή το μότο της βραδιάς ήταν “συγκίνηση μεν, συνείδηση δε”, κάτι που σημαίνει απλά πως το συναίσθημα οφείλει να συμβαδίζει με τη σκέψη και το αντίστροφο. Για τους περισσότερους βέβαια αυτά είναι ψιλά γράμματα, ιδίως όταν μπαίνουμε σε θέματα υποτίθεται διασκέδασης και εκτόνωσης. Ωστόσο η χθεσινή βραδιά είχε έναν τιμητικό χρακτήρα και δε μπορούμε να παραβλέψουμε πως είναι χρήσιμο και σημαντικό για μια κοινωνία να αναγνωρίζει και να τιμάει έγκαιρα την προσφορά των πνευματικών της ανθρώπων. Ακόμα πιο σημαντικό και χρήσιμο όμως, νομίζω πως είναι να μπορεί να τους κατανοεί και να αφομοιώνει τη σκέψη τους. Κι αν η συγκίνηση που χρειάζεται σε τέτοιες περιπτώσεις βρίσκεται σαφώς πιο εύκολα, σε θέματα συνείδησης και κατανόησης νομίζω πως η κοινωνία μας έχει ακόμα πολύ δρόμο να διανύσει.

Κείμενο: Αλέξης Βούκαλης
Πρώτη δημοσίευση: 14 Σεπτεμβρίου 2010, στο avopolis.gr

The post Η Θεσσαλονίκη τραγουδά Μανώλη Ρασούλη appeared first on Here And Now.